|
TÜRKİYE'NİN MATEMATİK KONUMU
|
Yönler
|
Uç Noktalar
|
Enlem ve boylam değerleri
|
|
Güney
|
Hatay ili Yayladağı ilçesi Beysun ( Topraktutan ) köyü
|
35° 51´
|
|
Kuzey
|
Sinop ilinde İnce burun
|
42° 06´
|
|
Batı
|
Gökçeada'da İnce burun
|
25° 40´
|
|
Doğu
|
Türkiye-İran- Azerbaycan sınırlarının kavşak noktası
|
44° 48´
|
TÜRKİYE'NİN KOMŞULARI
| Komşu Ülke |
Komşu Olduğu Yön |
Sınır Uzunluğu ( km ) |
| Bulgaristan |
Kuzeybatı |
269 |
| Yunanistan |
Batı - Kuzeybatı |
203 |
| Gürcistan |
Kuzeydoğu |
276 |
| Ermenistan |
Doğu |
325 |
| Azerbaycan |
Doğu |
18 |
| İran |
Doğu |
529 |
| Irak |
Güneydoğu |
378 |
| Suriye |
Güney |
877 |
TÜRKİYE'NİN ÖZELLİKLERİ
| Yüzölçümü |
769.604 km² ( Göller hariç ) |
| Nüfusu ( 2000 yılı ) |
67.803.927 |
| Nüfus Yoğunluğu ( kişi / km² ) |
89 |
| İl Sayısı |
81 |
| İlçe Sayısı |
850 |
| Bucak ve Köy Sayısı |
37.366 |
| Toplam Kara Sınırı Uzunluğu |
2.875 |
| Toplam Kıyı Uzunluğu; |
8.333 |
| Ege Denizi |
2.805 |
| Karadeniz |
1.695 |
| Akdeniz |
1.577 |
| Marmara Denizi |
1.189 |
| Adalar Kıyısı |
1.067 |
| Toplam karayolu uzunluğu |
62.000 km |
| Otoyol uzunluğu |
1.900 km |
| Toplam demiryolu uzunluğu |
8.671km |
| Havaalanı sayısı |
52 |
| Okuma Yazma Bilmeyen; |
7.589.657 |
| Kadın |
5.732.525 |
| Erkek |
1.857.132 |
| Doğu - batı uzunluğu ( km ) |
1650 |
| Kuzey - güney uzunluğu ( km ) |
650 |
| En yüksek dağ ( m ) |
Büyük Ağrı |
| En uzun nehir ( km ) |
Kızılırmak |
| En büyük ova |
Konya |
| En çok yağış alan il |
Rize |
| En az yağış alan il |
Iğdır |
| En geniş alanlı il |
Konya |
| En küçük alanlı il |
Yalova |
| En fazla nüfuslu il |
İstanbul |
| En az nüfuslu il |
Ardahan |
| En uzun kıyılara sahip il |
Muğla |
| Nüfus yoğunluğu en fazla olan il |
İstanbul |
| Nüfus yoğunluğu en az olan il |
Tunceli |
| En yüksekte kurulan il |
Erzurum |
| En alçakta kurulan il |
Çanakkale |
| En çok ilçeye sahip il |
İstanbul |
| En az ilçeye sahip il |
Bayburt |
EN BÜYÜK DAĞLARIMIZ
| Sırası |
Dağ |
Yükseltisi ( metre ) |
Yer Aldığı İl |
| 1 |
Büyük Ağrı Dağı |
5.137 |
Ağrı |
| 2 |
Uludoruk Tepesi |
4.135 |
Hakkâri |
| 3 |
Cilo ( Buzul )Dağı |
4.116 |
Hakkâri |
| 4 |
Süphan |
4.058 |
Bitlis |
| 5 |
Kaçkar Tepesi |
3.932 |
Rize |
| 6 |
Küçük Ağrı Dağı |
3.925 |
Ağrı |
| 7 |
Erciyes Dağı |
3.917 |
Kayseri |
| 8 |
Mor Dağ |
3.807 |
Hakkâri |
| 9 |
Demirkazık Dağı |
3.756 |
Adana |
| 10 |
Verçenik Tepesi |
3.711 |
Rize |
EN UZUN AKARSULARIMIZ
| Sırası |
Akarsu |
Uzunluğu ( km ) |
Ulaştığı Deniz |
| 1 |
Kızılırmak |
1.355 |
Karadeniz |
| 2 |
Fırat |
971 |
Basra Körfezi |
| 3 |
Sakarya |
824 |
Karadeniz |
| 4 |
Büyük Menderes |
584 |
Ege |
| 5 |
Seyhan |
560 |
Akdeniz |
| 6 |
Aras |
548 |
Hazar Denizi |
| 7 |
Dicle |
523 |
Basra Körfezi |
| 8 |
Yeşilırmak |
519 |
Karadeniz |
| 9 |
Ceyhan |
509 |
Akdeniz |
| 10 |
Çoruh |
442 |
Karadeniz |
EN BÜYÜK GÖLLERİMİZ
| Sırası |
Göl |
Yüzölçümü ( km² ) |
Yer Aldığı İl |
Denizden Yüksekliği (metre ) |
| 1 |
Van |
3.713 |
Van - Bitlis |
1.646 |
| 2 |
Tuz |
1.500 |
Konya- Aksaray-Ankara |
925 |
| 3 |
Beyşehir |
656 |
Isparta- Konya |
1.121 |
| 4 |
Eğirdir |
468 |
Isparta |
916 |
| 5 |
Akşehir |
323 |
Afyonkarahisar-Konya |
958 |
| 6 |
İznik |
298 |
Bursa |
85 |
| 7 |
Burdur |
200 |
Burdur |
854 |
| 8 |
Manyas ( Kuş ) |
166 |
Balıkesir |
15 |
| 9 |
Acıgöl |
153 |
Afyonkarahisar |
836 |
| 10 |
Ulubat |
134 |
Bursa |
5 |
EN BÜYÜK ADALARIMIZ
|
Ada
|
Bulunduğu il
|
Kıyı Uzunluğu ( km )
|
Yüzölçümü ( km² )
|
|
Gökçeada ( İmroz )
|
Çanakkale
|
92
|
279,2
|
|
Marmara
|
Balıkesir
|
72,5
|
117,1
|
|
Bozcaada
|
Çanakkale
|
34,5
|
36
|
|
Uzun ada
|
İzmir
|
31
|
25,3
|
|
Alibey ( Cunda )
|
Balıkesir
|
28,5
|
23,3
|
|
Paşa limanı
|
Balıkesir
|
40,2
|
21,3
|
|
Avşa
|
Balıkesir
|
27,5
|
20,6
|
|
İmralı
|
Bursa
|
19,4
|
9,9
|
|
Kara ada
|
Muğla
|
19,8
|
9
|
|
Kekova
|
Antalya
|
19
|
5,7
|
EN BÜYÜK BARAJLARIMIZ
| Sırası |
Baraj Gölü |
Yüzölçümü ( km² ) |
Yer Aldığı İl |
| 1 |
Atatürk |
817 |
Adıyaman-Şanlıurfa |
| 2 |
Keban |
675 |
Elazığ-Tunceli |
| 3 |
Karakaya |
268 |
Malatya |
| 4 |
Hirfanlı |
263 |
Kırşehir |
| 5 |
Altınkaya |
118 |
Samsun |
| 6 |
Sarıyar |
84 |
Ankara |
| 7 |
Seyhan |
68 |
Adana |
| 8 |
Demirköprü |
47 |
Manisa |
| 9 |
Almus |
32 |
Tokat |
| 10 |
Hasan Uğurlu |
23 |
Amasya |
EN BÜYÜK YÜZÖLÇÜMLÜ İLLERİMİZ
| Sırası |
İl |
Yüzölçümü ( km² ) |
| 1 |
Konya |
40.813 |
| 2 |
Sivas |
28.567 |
| 3 |
Ankara |
25.402 |
| 4 |
Erzurum |
25.330 |
| 5 |
Van |
22.983 |
| 6 |
Antalya |
20.790 |
| 7 |
Şanlıurfa |
19.336 |
| 8 |
Kayseri |
17.109 |
| 9 |
Mersin |
15.512 |
| 10 |
Diyarbakır |
15.204 |
EN KÜÇÜK YÜZÖLÇÜMLÜ İLLERİMİZ
| Sırası |
İl |
Yüzölçümü ( km² ) |
| 1 |
Yalova |
850 |
| 2 |
Kilis |
1.427 |
| 3 |
Bartın |
2.080 |
| 4 |
Düzce |
2.592 |
| 5 |
Osmaniye |
3.195 |
| 6 |
Iğdır |
3.587 |
| 7 |
Kocaeli |
3.625 |
| 8 |
Bayburt |
3.739 |
| 9 |
Zonguldak |
3.909 |
| 10 |
Rize |
3.921 |
NÜFUSU EN FAZLA OLAN İLLERİMİZ
| Sırası |
İl |
Nüfus ( 2000 yılı ) |
| 1 |
İstanbul |
10.018.735 |
| 2 |
Ankara |
4.007.860 |
| 3 |
İzmir |
3.370.866 |
| 4 |
Konya |
2.192.000 |
| 5 |
Bursa |
2.125.000 |
| 6 |
Adana |
1.849.478 |
| 7 |
Antalya |
1.719.751 |
| 8 |
Mersin |
1.651.400 |
| 9 |
Diyarbakır |
1.382.708 |
| 10 |
Gaziantep |
1.385.249 |
NÜFUSU EN AZ OLAN İLLERİMİZ
| Sırası |
İl |
Nüfus ( il merkezi - 2000 yılı ) |
| 1 |
Ardahan |
39.725 |
| 2 |
Bayburt |
41.356 |
| 3 |
Bartın |
48.002 |
| 4 |
Tunceli |
54.476 |
| 5 |
Kilis |
74.985 |
| 6 |
Gümüşhane |
77.570 |
| 7 |
Iğdır |
81.582 |
| 8 |
Artvin |
84.189 |
| 9 |
Yalova |
98.661 |
ÖLÇÜLMÜŞ EN UÇ İKLİM DEĞERLERİ
|
Özellik
|
Değer
|
Ölçümün Yapıldığı Yer
|
Ölçümün Yapıldığı Tarih
|
| En yüksek sıcaklık |
48,8 °C |
Mardin |
14.08.1993 |
| En düşük sıcaklık |
— 46,4 °C |
Çaldıran - Van |
09.01.1990 |
| En yüksek yıllık ortalama sıcaklık |
21,3 °C |
İskenderun - Hatay |
1962 |
| En düşük yıllık ortalama sıcaklık |
1,8 °C |
Sarıkamış - Kars |
1972 |
| Yıllık en yüksek toplam yağış |
4045,3 mm |
Rize |
1931 |
| Yıllık en düşük toplam yağış |
114,5 mm |
Iğdır |
1970 |
| Günlük en yüksek yağış |
469,9 mm |
Kemer - Antalya |
11.12.1972 |
| En yüksek kar kalınlığı |
525 cm |
Bitlis |
1954 |
| En yüksek basınç |
1045 mb |
Ereğli - Zonguldak |
01.01.1973 |
| En düşük basınç |
745,3 mb |
Yumurtalık - Adana |
21.01.1978 |
| En yüksek rüzgâr hızı |
176 km/saat |
Tokat |
10.01.1978 |
BAZI TARIM ÜRÜNLERİ ÜRETİMİNDEKİ DÜNYA SIRALAMAMIZ
| Ürün |
Dünya Sıralamasındaki Yeri |
| Fındık |
Birinci |
| İncir |
Birinci |
| Kayısı |
Birinci |
| Kiraz |
Birinci |
| Mercimek |
İkinci |
| Elma |
üçüncü |
| Zeytin |
Dördüncü |
| Domates |
üçüncü |
| Üzüm |
Beşinci |
| Armut |
Beşinci |
| Tütün |
Beşinci |
| Pamuk |
Altıncı |
| Çay |
Altıncı |
| Baklagil |
Altıncı |
| Arpa |
Yedinci |
| Şeftali |
Yedinci |
| Koyun |
Onuncu |
| Buğday |
Sekizinci |
| Turunçgil |
Onuncu |
COĞRAFİ BÖLGELERİMİZ VE ÖNEMLİ ÖZELLİKLERİ
| Özellik |
Bölge |
| En büyük alanlı |
Doğu Anadolu |
| En küçük alanlı |
Güneydoğu Anadolu |
| En yüksek |
Doğu Anadolu |
| En alçak |
Marmara |
| En uzun kıyılara sahip |
Ege |
| En fazla yağış alan |
Karadeniz |
| En az yağış alan |
İç Anadolu |
| Yaz mevsiminde en sıcak |
Güneydoğu Anadolu |
| Kış mevsiminde en ılık |
Akdeniz |
| En soğuk |
Doğu Anadolu |
| Orman bakımından en zengin |
Karadeniz |
| Orman bakımından en fakir |
Güneydoğu Anadolu |
| Güneşlenme süresi en uzun |
Güneydoğu Anadolu |
| Güneşlenme süresi en kısa |
Karadeniz |
| Nüfusu en fazla |
Marmara |
| Nüfusu en az |
Doğu Anadolu |
| Enerji tüketimi en fazla |
Marmara |
| Heyelan en çok görülen |
Karadeniz |
| Volkanizmanın en etkin olduğu |
Doğu Anadolu |
| Seracılığın en yaygın |
Akdeniz |
| İklim çeşitliliği en fazla |
Marmara |
| Yeraltı kaynakları en zengin |
Doğu Anadolu |
| Hidroelektrik potansiyeli en yüksek |
Doğu Anadolu |
| Turizm gelirleri en fazla |
Marmara |
| Tarım ürünleri en erken olgunlaşan |
Akdeniz |
| Tarım ürünleri en geç olgunlaşan |
Doğu Anadolu |
| Yüzey şekilleri en sade |
Güneydoğu Anadolu |
| Deniz etkisinin iç kısımlara en fazla ulaştığı |
Ege |
| Nadas toprakları en fazla |
İç Anadolu |
| Nadas toprakları en az |
Karadeniz |
| En çok göç alan |
Marmara |
| En çok göç veren |
Karadeniz |
| İl sayısı en fazla |
Karadeniz ( 18 ) |
| İl sayısı en az |
Güneydoğu Anadolu ( 7 ) |
İLLERİMİZ VE ÖNEMLİ ÖZELLİKLERİ
| Özellik |
İl |
Değer |
| En büyük alanlı |
Konya |
40.813 km² |
| En küçük alanlı |
Yalova |
850 km² |
| En fazla ilçeye sahip |
İstanbul |
32 |
| En az ilçeye sahip |
Bayburt |
2 |
| En yüksekte kurulan |
Erzurum |
1.853 metre |
| En kuzeyde yer alan |
Sinop |
42° kuzey enlemi |
| En güneyde yer alan |
Hatay |
36° kuzey enlemi |
| En batıda yer alan |
Çanakkale |
26° doğu boylamı |
| En doğuda yer alan |
Iğdır |
45° doğu boylamı |
| En sıcak |
Antalya - Adana |
18,7 °C |
| En soğuk |
Kars |
4,2 °C |
| En fazla yağış alan |
Rize |
2.352 mm |
| En az yağış alan |
Iğdır |
259 mm |
| Nüfus yoğunluğu en yüksek |
İstanbul |
1.928 kişi / km² |
| Nüfus yoğunluğu en düşük |
Tunceli |
12 kişi / km² |
| En uzun kıyılara sahip |
Muğla |
1180 km |
| Don olayı en fazla görülen |
Kars |
179 gün |
| Don Olayı en az görülen |
Antalya |
1,8 gün |
| Güneşlenme süresi en kısa |
Rize |
04,14 ( saat ) |
| Güneşlenme süresi en uzun |
Şanlıurfa |
08,29 ( saat ) |
BAZI ÖZELLİKLERDE ÜLKEMİZİN DÜNYA SIRALAMASINDAKİ YERİ
| Özellik |
Dünya sıralamasındaki yeri |
| Nüfus sayısında |
17 |
| Nüfus yoğunluğunda |
80 |
| Yüzölçümünün büyüklüğünde |
36 |
| Kentli nüfus oranında |
13 |
| Ekonomik büyümede |
16 |
| Kişi başına düşen milli gelirde |
21 |
| Bor ve krom üretiminde |
1 |
| Altın ve toryum üretiminde |
2 |
| Cıva, mermer ve jeotermal enerji üretiminde |
7 |
| Fındık, incir ve kiraz üretiminde |
1 |
| Çelik üretiminde |
9 |
| Çimento üretiminde |
2 |
| Kömür üretiminde |
15 |
| İlaç üretiminde |
18 |
| Koyun, keçi sütü üretiminde |
1 |
| Dışsatımda ( ihracatta ) |
30 |
| Dışalımda (ithalatta ) |
22 |
| Tekstil ihracatında |
3 |
| Çimento ihracatında |
2 |
| Mermer ihracatında |
8 |
| Orman tahribatında |
2 |
| En çok tatil yapılan ülkeler arasında |
3 |
| Telefonla çok konuşmada |
6 |
| Televizyon izlemede |
2 |
|
TÜRKİYEM
